• اداره فرهنگ وارشاد اسلامی شهرستان زرندیه

موقعیت جغرافیایی
شهرستان زرندیه با 4150 کیلومتر مربع وسعت و حدود 85000 نفر جمعیت سومین شهرستان استان از نظر وسعت و پنجمین شهرستان از نظر جمعیت می باشد . دارای مرز مشترک با استانهای تهران، قزوین، همدان و قم ، و با فاصله 80 کیلومتر از پایتخت وآخرین شهرستان استان با فاصله 240 کیلومتر از مرکز استان واقع شده است. وجود زمینه فعالیت در بخش کشاورزی،  سه شهرک صنعتی و دیگر بخش های اقتصادی ضریب مهاجر پذیری شهرستان را افزایش داده است. شهرستان زرندیه در تاریخ 29/10/81 با موافقت هیات وزیران به مرکزیت شهر مامونیه و با دو بخش خرقان و مرکزی و شهرهای ، زاویه، پرندک، خشکرود و رازقان بعنوان شهرستانی جدید و مستقل شناخته شد.
پیشینیه تاریخی
در مجموع کل شهرستان بویژه چند منطقه مثل صدرآباد، زرندکهنه، مامونیه، محمدآباد، الویر و علیشار از قدمت تاریخی بیشتری برخوردار است که نظر بعضی از باستان شناسان صدرآباد و زرند کهنه و مامونیه به هزاره اول میلادی نسبت داده می شود. با آثار مکشوفه در تپه های ترپاق، سرقلعه و اطراف پرندک(مشکویه) وجود لایه های خاکستری اکسید آهن، قدمت این آثار را به سه تا چهار هزار سال می رساند. آثار باقیمانده در شهرستان شامل دو بخش، تپه ها و بنا ها خلاصه می شود که مشهورترین تپه ها:ترپاق تپه، سرقلعه، رسفیجان، محمد آباد، زرند کهنه، مشکویه، علیشار را می توان نام برد.
وجه تسمیه
زرند یا زرندیه در قدیم بلوکی بوده مابین ری و ساوه که شکارگاه آن معروف بوده و وجه تسمیه برای شهرستان بسیار گفته اند، مثل زرندیه نام درختی صلب و بی بار- زرنج یا زرنگ که در اشعار فردوسی آمده:
به کوه دگر بود گاه فراخ                            فرازش که سخت و بن و دیولاخ
زبالا دو چنبر از این سنگ سخت                   برون تاختی چون زرنج از درخت
و یا به قسمتی از پوست خربزه گویند و یا زرندین، زرنشان، شمشیر فولادی و زرنگار- و یا جایی که در آن کشت بسیار شود: زمین حاصلخیز- زراندود و یا مخلوط شدن خاک با زر که زر پسوند اول زرسوده- جایی که طلا در آن آزمایش می شده.
 
مکانهای باستانی و مذهبی
در شهرستان زرندیه قدیمی ترین بقعه مربوط به امامزاده پنج تن در امیرآباد زرند می باشد که بقعه فوق را به دوران ایلخانیان نسبت داده اند.
2- امامزاده سید منصور بن موسی بن جعفر در مامونیه که این بقعه را به دوران صفویه نسبت داده اند.
3- کاروانسراهای ورده و خشکرود( مربوط به دوران صفویه)
4- مسجد چال و حمام قدیمی مامونیه که هردو بنا را به دوران صفویه نسبت داده اند.
5- بنای تاریخی کلیسای روستای چناقچی
6- بنای یخچال مهدی آباد مامونیه
7- امامزاده عبدالمطلب پیک( سده 8 و 9 )
8- تپه گبری الویر( پیش از تاریخ)
9- حمام کلبعلی خان خلج ویدر (زندیه)
10-حمام الویر(قاجار)
11- مسجد اعظم روستای چلسبان خرقان( صفویه)
12- امامزادگان محمد باقر و احمد باقر روستای الویر(معاصر)
زبان و گویش
شهرستان زرندیه بدلیل گستردگی و پراکندگی و آداب و رسوم محلی و عشایری با چند گویش محلی صحبت می کنند. اکثریت روستاهای شهرستان به زبان ترکی تکلم و منطقه امیرآباد، زرندکهنه و شهر مامونیه به زبان فارسی شبیه به فارسی دری با گویش مخصوص همراه با تلفیقی از اصطلاحات ترکی ، کردی و لری سخن می گویند.
در قسمت غربی شهرستان روستاهای الویر و ویدر به زبان خاصی شبیه تاتی با گویش مخصوص سخن می گویند.
مذهب
مردم شهرستان زرندیه دارای مذهب شیعه و در قسمت هایی از شهرستان از جمله روستاهای چناقچی علیا و سفلی ولار پیروان مسیح سکنی داشتند که در حل حاضر به تهران و شهر قلعه حسن خان( شهر قدس ) استان البرز مهاجرت نموده اند.
شهرستان از گذشته مهد و اقامتگاه علما و مجتهدین عالی مقامی بوده که همواره از قم به شهرستان مراجعت می نمودند و وجود علمای چون حضرات آیات زرندی( نماینده مردم کرمانشاه در مجلس خبرگان رهبری) میرمحمدی( نماینده استان مرکزی در مجلس خبرگان رهبری) و آمد و شد علمایی نظیر مرحوم آیت ا... توسلی، مرحوم آیت ا... یثربی کاشانی و محقق داماد و... موجب ارتقای فرهنگ دینی، سیاسی و اجتماعی مردم متدین و مدافع انقلاب شهرستان زرندیه گردیده که پشتیبانی خود از انقلاب را با حضور مداوم در صحنه های مختلف انقلاب و دوران دفاع مقدس با تقدیم: 325 شهید، 29 مفقود الاثر، 116 جانباز و 23 آزاده ابراز نموده اند.
در سال 1380 اولین امام جمعه شهرستان منصوب و مردم با رسیدن به آرزوی دیرینه خود از برکات معنوی آن بهره مند شدند. شهرستان دارای 90 باب مسجدکه 17 باب آن شهری و 73 باب آن روستایی می باشد.جمعیت دانش آموزی شهرستان حدوداً 15000 نفر و 3 مرکز آموزش عالی و یک مدرسه علمیه کوثر خواهران از دیگر مراکز آموزشی مستقر در شهرستان می باشد.